Caibidil 1: Athbhreithniú Ar An Mbliain

An ceart atá agatsa teacht ar fhaisnéis

Tugann an tAcht um Shaoráil Faisnéise, 1997, mar a leasaíodh leis an Acht um SF (Leasú), 2003 (Acht um SF) an ceart do dhaoine rochtain a fháil ar thaifid arna gcoinneáil ag Ranna Rialtais, Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte, Údaráis Áitiúla agus an-chuid comhlachtaí poiblí eile. Tugann sé an ceart do dhaoine chomh maith aon fhaisnéis phearsanta maidir leo féin atá á choinneáil ag na comhlachtaí poiblí seo a cheartú nó a nuashonrú agus tugann sé an ceart do dhaoine go míneofaí na fáthanna a ghabhann le cinntí glactha ag comhlachtaí poiblí, sa chás go mbíonn tionchar díreach ag na cinntí sin orthu.

Tugann Rialacháin na gComhphobal Eorpach (Rochtain ar Fhaisnéis maidir leis an gComhshaol) 2007 go 2011 modh eile rochtana dóibh siúd ar mhian leo teacht ar fhaisnéis faoin gcomhshaol. Clúdaíonn na Rialacháin líon níos mó eagraíochtaí ná an tAcht um Shaoráil Faisnéise. Tá sraith Treoirnótaí foilsithe ag an Roinn Comhshaoil, Pobail agus Rialtais Áitiúil atá ar fáil ar shuíomh gréasáin an Choimisinéara um Fhaisnéis Chomhshaoil ar www.ocei.gov.ie

Ní mór a nótáil go bhfuil an dá fheidhm seo neamhspleách ar chéile ó thaobh dlí de, faoi mar atá mo róil uathúla mar Choimisinéir Faisnéise agus mar Choimisinéir um Fhaisnéis Chomhshaoil..

Réamhrá

Is cúis áthais dom é mo dheichiú Tuarascáil Bhliantúil a chur i láthair mar Choimisinéir Faisnéise, a chlúdaíonn an tréimhse ó 1 Eanáir 2012 go 31 Nollaig 2012.

Ós rud é go bhfuil an bhliain 2013 ar an 15ú bliain ó tugadh isteach an tAcht um SF, thug sé cúis mhachnaimh dom maidir leis na pointí éagsúla, idir mhaith is olc, a bhain le héabhlóid na reachtaíochta SF ó tugadh isteach í. Tá sé suntasach chomh maith go mbeinn á dhéanamh i mbliain ina bhfuil an Rialtas ag cur snas deiridh ar sholáthar an ghealltanais a rinne sé ina Chlár Rialtais sa bhliain 2011, is é sin, chun an tAcht um SF a athnuachan chuig an bpointe ag a raibh se sa bhliain 2003 agus a shainchúram a leathnú le go gcuimseofaí comhlachtaí poiblí eile.

In aitheasc a thug mé ag comhdháil a bhí á óstáil ag Ollscoil Luimnigh ar 11 Feabhra 2013, chun iniúchadh a dhéanamh ar thionchar na 15 bliana den Acht um SF a bheith i bhfeidhm in Éirinn, rinne mé trácht ar “siar is aniar” an Achta, Acht a moladh go hard nuair a tugadh isteach é, a cáineadh go tréan i ndiaidh sin, agus atá molta don athnuachan. Leagann seo béim ar fhíoras amháin - go ndéileálann Rialtais ar fud an domhain le faisnéis atá ina seilbh ar nós acmhainne, le dáileadh amach faoi mar a cheapann siad siúd go bhfuil sé ceart sin a dhéanamh, idir shruthanna iomarcacha agus shrutháin shuaracha. Dúirt mé, i ndeireadh na dála, gurb é an Rialtas atá i bhfeighil an sconna sin.

Luaigh mé cheana go raibh tabhairt isteach SF ina chlaochlú cruthanta cultúir. Roimh SF, an gnás a bhíodh ann ná faisnéis a choimeád faoi ghlas seachas i gcúinsí eisceachtúla agus cur chuige athartha fiú a úsáid i ndéileáil le gnóthaí príobháideacha na saoránach.

Scaoil tionscnamh SF in Éirinn sa bhliain 1998 “an solas isteach” ar an-chuid réimsí sa riarachán poiblí. Le linn na mblianta ina dhiaidh, chonaiceamar feabhas dochreidte i méid agus cineál na faisnéise arbh fhéidir teacht air gan aon stró. Thug an teacht seo a bhí ag daoine ar leibhéil arda d’fhaisnéis phearsanta cumhacht do dhaoine. Thairis sin, bhí ról ag an-chuid de chinntí m’Oifige, ról suntasach go minic, sa solas a chur ar réimsí sa tseirbhís phoiblí nach raibh teacht orthu riamh roimhe.

Dar ndóigh, mar atá luaite agam thuas, is é an Rialtas atá i bhfeighil an sconna, agus is é an Rialtas a bhí i bhfeidhm sa bhliain 2003 a bheartaigh an sruth faisnéise a chiorrú. Chuir an tAcht Leasaithe srian ar an gceart rochtana in an-chuid réimsí. Bhí sé ina chúis chomh maith le tabhairt isteach táillí d’iarratais SF agus táillí suntasacha, coisctheacha d’iarratais athbhreithnithe chuig m’Oifig féin. Bhí tionchar an-mhór ag tabhairt isteach na dtáillí ar an úsáid a baineadh as SF agus, ach go háirithe, ar iarratais athbhreithnithe chuige m’Oifig féin. Sa bhliain 2005, rinne Comhchoiste an Oireachtais [a bhí] maidir le hAirgeadas agus an tSeirbhís Poiblí a machnamh ar thionchar táillí ar fheidhmiú an Achta um SF. Cheap an Coiste go raibh an táille ar iarratas a chur isteach chuig m’Oifig iomarcach, agus go ndéanfaí an táille a aisíoc nuair a d’éireodh le hachomharc, pé scéal é. Scríobh an Coiste chuig an Aire Airgeadais ag lorg go ndéanfaí “aghaidh a thabhairt ar an ábhar trí mheán reachtaíochta ar do luath-chaoithiúlacht”. Tá sé deacair a chreidiúint nár tháinig an “luath-chaoithiúlacht” chéanna chugainn ach i mbliana.

In ainneoin sin go léir, is féidir a rá go cinnte, ón uair a scríobhadh é, go bhfuil athnuachan an Achta um SF chuig an bpointe a bhí ann roimhe agus leathnú an Achta go líon suntasach comhlachtaí poiblí breise ar tí tarlú. I dTuarascálacha Bliantúla roimhe seo, chuir mé fáilte roimh thograí an Rialtais maidir le hathruithe. Thairis sin, luaigh mé ag seoladh mo Thuarascála do 2011 gurb é an “tástáil aigéadach” a bheidh ann ná an dtabharfadh an Rialtas reachtaíocht SF isteach a bhí chomh cuimsitheach céanna leis an gceann a léiríodh sa Chlár Rialtais, nó nach dtabharfadh.

Deich mí níos déanaí, tá sé díomách nach bhfuil an Bille Leasaithe foilsithe ina iomláine go fóill, cé go bhfuil a fhios agam go bhfuil rothaí na forbartha reachtaíochta mall go minic. Aithním chomh maith na hiarrachtaí atá déanta ag an Roinn Caiteachais Phoiblí agus Athchóirithe chun tiomantais reachtaíochta an Rialtais a thabhairt i bhfeidhm. De bhreis air sin, aithním go bhfuil roinnt beart breise molta atá dearfach go maith, ar nós uath-iarratais ar reachtaíocht SF do gach comhlacht poiblí nua-chruthaithe. Tuigim chomh maith go bhfuil an tAcht leasaithe ann chun slí a chruthú do dhaingniú na hÉireann ar Choinbhinsiún Chomhairle na hEorpa um Rochtain ar Cháipéisí Oifigiúla 2009, ar chóir fáilte mhór a léiriú roimhe. Leis sin go léir san áireamh, táim ag súil go dtabharfaidh na hathruithe beartaithe don SF leibhéil oscailteachta, follasachta agus cuntasachta chun cinn, athruithe a bheidh ciallmhar agus tairbheach araon.

Gach bliain, foilsíonn an Oifig agamsa tuairiscí staitistiúla ó gach comhlacht poiblí laistigh de shainchúram an Achta um SF. Cuireann na staitisticí béim ar an méid a bhaineann daoine ón bpobal, iriseoirí, eagraíochtaí príobháideacha agus eile leas as cearta rochtana faoin Acht. Déantar comparáid idir an bhliain atá i gceist agus na blianta roimhe, agus déantar nóta de threochtaí. Thairis sin, is bliain éagsúil í seo. Tá díomá orm a thaifeadadh sa Tuarascáil Bhliantúil seo nach bhfuil mé, don chéad uair ó bunaíodh m’Oifig, in ann trácht a sholáthar ar líon mór comhlachtaí poiblí ós rud é nach bhfuil formhór na gcomhlachtaí státseirbhíse tar éis tuairiscí staitistiúla a chur ar aghaidh chuig m’Oifig le foilsiú.

Roimhe seo, bhailigh an Roinn Post, Fiontar agus Nuálaíochta tuairiscí staitistiúla do chomhlachtaí státseirbhíse. Sa bhliain 2012, áfach, chuir an Roinn in iúl do m’Oifig go raibh an próiseas bailiúcháin agus fíoraithe ag éirí neamh-inbhuanaithe ó thaobh riaracháin de. Luaigh an Roinn gur an ról a bhí aici, nuair a tháinig an tAcht um SF isteach ar dtús, ná tuairiscí staitistiúla a dhéanamh thar ceann thart ar 40 comhlacht poiblí. An líon comhlachtaí a bhí bainteach leis sa bhliain 2011, áfach, nuair a rinneadh na tuairiscí is déanaí, ná 188 ar a laghad.

Ag an bpointe seo, ba mhaith liom aitheantas a thabhairt don obair atá déanta ag an Roinn le linn na mblianta an fheidhm dheacair seo a chomhlíonadh. Mar sin féin, tá díomá orm nár aontaíodh ar shocruithe malartacha do bhailiú na staitisticí ábhartha sular chinn an Roinn a ról sa réimse seo a chur ar ceal. Deirtear liom go bhfuil an Roinn Caiteachais Phoiblí agus Athchóirithe ag déanamh a machnaimh ar conas a scéal a réiteach.

I mo Thuarascáil Bhliantúil do 2012, cuirim béim ar roinnt cásanna agus mórcheisteanna suntasacha a bhí á láimhseáil ag m’Oifig le linn na bliana. Leagann an Tuarascáil béim ar roinnt faisnéise a tháinig isteach san fhearann poiblí trí SF nach mbeadh tar éis teacht chun solais ina éagmais. Tá roinnt ceannlínte bunaithe ar SF a bhí i dtuairiscí meáin fhoilsithe ar fáil anseo chomh maith.

I gCuid II den Tuarascáil seo, cé nach bhfuil aon cheanglas reachtúil orm a dhéanamh, tugaim tuairisc ar mo chuid oibre mar Choimisinéir um Fhaisnéis Chomhshaoil, mar atá déanta agam i mblianta roimhe seo. Seo feidhm ar leithligh ó mo ról mar Choimisinéir Faisnéise.

Nuacht oifige don bhliain 2012

Slán leis an Iar-Ardstiúrthóir

I mí Feabhra 2012, chuaigh mo chomhghleacaí Pat Whelan ar scor óna phost mar Ard- Stiúrthóir. Bhí an post sin ag Pat nuair a ceapadh mar Ombudsman agus Coimisinéir Faisnéise mé i mí an Mheithimh 2003. Ba mhaith liom fíor-bhuíochas a ghabháil leis as cabhrú liom le linn na mblianta san Oifig agus uaireanta eile nuair a chuidigh a ghaois agus a thaithí liom mé féin agus an Oifig a stiúradh trí thréimhsí deacra, dúshlánacha. Guím gach rath ar Pat ina scor agus in aon imeacht eile amach anseo.

Fáilte roimh an Ard-Stiúrthóir nua

I mí Aibreáin 2012, bhí áthas orm a fhógairt gur ceapadh Bernadette McNally ina hArd- Stiúrthóir ar Oifig an Ombudsman, Oifig an Choimisinéara Faisnéise, Oifig an Choimisinéara um Fhaisnéis Chomhshaoil, Rúnaíocht don Choimisiún um Chaighdeáin in Oifigí Poiblí (RCCOP) agus Oifig an Choimisiúin um Cheapacháin Seirbhíse Poiblí. Is é an tAire Caiteachais Phoiblí agus Athchóirithe, Brendan Howlin T.D., a rinne an ceapachán tar éis moladh a fháil ón gCoimisiún um Cheapacháin Ardleibhéil.

Sular ceapadh í, bhí Bernie ag obair ina hArd-Imscrúdaitheoir in Oifig an Ombudsman agus ina Príomh-Chomhairleoir Teiripeoirí sa Roinn Sláinte agus Leanaí mar a bhí. Guím gach rath ar Bernie ina post nua agus táim ag súil go mór le bheith ag obair léi amach anseo.

Nóta pearsanta mar gheall ar mo réamhtheachtaí

Kevin Murphy nach maireann

Ghoill bás mo réamhtheachtaí agus mo chara Kevin Murphy, sa bhliain 2012, go mór orm. Mar Ombudsman agus Coimisinéir Faisnéise, rinne Kevin obair chun prionsabail a fhorbairt sa dea-chleachtas riaracháin, láimhseáil gearán agus seirbhís chustaiméirí do chomhlachtaí poiblí. Trí seo a dhéanamh, chuidigh sé aird na n-oifigeach poiblí a dhíriú ar riachtanais na ndaoine a raibh seirbhís á cur ar fáil dóibh, in áit ar leas na gcomhlachtaí poiblí iad féin.

Bhí Kevin ina eiseamláir chruthanta de na tréithe maithe a bhaineann le fostaí sa tseirbhís phoiblí agus leis an tseirbhís phoiblí féin agus léirigh sé dearcadh láidir maidir le hiompar eiticiúil i ngach imeacht a raibh sé páirteach ann. Rinne sé a chuid oibre go díograiseach, go cásmhar agus go modhúil. Bhí na luachanna ar chóir bheith inár seirbhís phoiblí suite go domhain ann, agus d’fhág sé mar oidhreacht go ndéanfadh an Oifig seo iarracht athnuaite na luachanna seo a chomhlíonadh agus ómós a léiriú dó trínár seirbhís don phobal.

Thar mo cheann féin agus thar ceann gach duine den fhoireann agam, an fhoireann reatha agus an fhoireann a bhí, ba mhaith liom comhbhrón a dhéanamh le bean Kevin, Kay agus lena pháistí, lena gharchlann agus lena theaghlach i gcoitinne.

Príomhstaitisticí SF don bhliain

Mar a luaigh mé sa réamhrá, níl na tuairiscí staitistiúla comhlán don bhliain athbhreithnithe. Dá bharr sin, ní féidir an-chuid de na staitisticí atá sa chaibidil seo agus i gCaibidil 4-Cuid (I) den Tuarascáil seo, a chur i gcomparáid le blianta roimhe. Nuair a scríobhadh an Tuarascáil seo, meastar go raibh líon na gcomhlachtaí poiblí nach bhfuil faisnéis staitistiúil fúthu ar fáil arna fhoilsiú, os cionn 110.

Ar an mbonn seo, ba mhaith liom aitheantas a thabhairt do na Ranna agus Gníomhaireachtaí seo a leanas a chuir tuairiscí isteach chuig m’Oifig don bhliain 2012. Tá tuairiscí staitistiúla comhlán do na Ranna agus Gníomhaireachtaí seo a leanas, agus do na comhlachtaí a mbailíonn siad staitisticí thar a gceann.

  • An Cónaidhm Náisiúnta na gComhlachtaí Deonacha, thar ceann na hEarnála Míchumais Intleachta
  • An tÚdarás um Ard-Oideachas
  • An Roinn Sláinte – thar cheann na nOspidéal Deonach agus na hEarnála Míchumais Fhisicigh. Ar leithligh uaidh sin, rinne an Roinn tuairiscí thar a ceann féin agus thar ceann gníomhaireachtaí eile atá bainteach leis an Roinn.
  • Coláistí Oideachais, thar ceann Coláistí lena n-áirítear Coláiste Phádraig, Droim Conrach, Coláiste Mhuire Gan Smál, Luimneach, Mater Dei agus coláistí eile.
  • Earnáil na nOllscoileanna
  • Institiúidí Teicneolaíochta
  • Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte
  • Údaráis Áitiúla

Thug na comhlachtaí poiblí seo a leanas tuairiscí go díreach do m’Oifig.

  • An Roinn Post, Fiontar agus Nuálaíochta
  • An Roinn Cumarsáide, Fuinnimh agus Acmhainní Nádúrtha
  • An Roinn Sláinte
  • Oifig an Choimisinéara Faisnéise
  • Oifig an Ombudsman
  • An Coimisiún um Chaighdeáin in Oifigí Poiblí
  • An Oifig um Cheapacháin Seirbhíse Poiblí

Ós rud é nach bhfuil príomhstaitisticí ar fáil agam, nílim in ann trácht go cuimsitheach ar staitisticí úsáide tábhachtacha amhail

  • líon na n-iarratas déanta ag comhlachtaí éagsúla,
  • miondealú earnála maidir le hiarratais SF ó chomhlachtaí poiblí,
  • sonraí maidir leis na deich gcomhlacht a fuair an líon is mó iarratas sa bhliain 2012,
  • cineálacha na n-iarratas agus na n-iarratasóirí a bhí ag plé leis an gcomhlacht poiblí,
  • rátaí na n-iarratas athbhreithnithe, agus
  • rátaí scaoilte ó chomhlachtaí poiblí.

Riar cásanna Oifig an Choimisinéara Faisnéise (OCF)

Féadann iarratasóir nach bhfuil sásta mar gheall ar chinneadh ó chomhlacht poiblí maidir le hiarratas SF iarratas a chur isteach chuig m’Oifig chun athbhreithniú a dhéanamh ar an gcinneadh sin. In an-chuid cásanna, beidh an t-athbhreithniú seo ina thríú hanailís agus ina chinneadh sa chás sin. Beidh an cinneadh a thagann i ndiaidh m’athbhreithnithe ina cheangal dlí agus is féidir an cinneadh a thabhairt faoi achomharc chuig an Ard-Chúirt, ach mar phointe dlí amháin.

Tá na cairteacha agus graif san alt seo comhlán.

Iarratais chúig OCF 2010 - 2012

Applications to OIC 2010-2012

Léiríonn an léaráid thuas go bhfuil líon na n-iarratas chuig m’Oifig don bhliain 2012 tar éis méadú 38% ó 2011, agus líon na n-iarratas ar glacadh leo tar éis méadú níos mó ná 35%.

Is féidir a fheiceáil chomh maith go bhfuil roinnt iarratas ann chuig m’Oifig nár glacadh leo don athbhreithniú. Tharla seo de bharr iarratais a bheith neamhbhailí nó tarraingthe siar ag céim luath.

Ábhar na n-iarratais ar ghlac le OCF lena n-athbhreithniú

Subject matter of review applications accepted by OIC

Bhí formhór na n-iarratas ar ghlac m’Oifig leo sa bhliain 2012 bainteach le rochtain a fháil ar thaifid, i ndiaidh do na comhlachtaí poiblí ábhartha rochtain a dhiúltú.

Iarratais ar glacadh le OCF de réir cineáil 2010-2012

Applications accepted by OIC by type 2010 - 2012

Léiríonn an tábla thuas go raibh méadú sa bhliain 2012, mar a bhí sna blianta roimhe, i gcéatadán na gcásanna ar ghlac m’Oifig leo ina raibh an t-iarratasóir ag lorg rochtana ar fhaisnéis phearsanta.

Toradh na n-athbhreithnithe a cuireadh i gcrích le OCF i 2012

Outcome of reviews by OIC in 2012

Sa bhliain 2012 rinne m’Oifig athbhreithniú ar chinntí comhlachtaí poiblí i 200 cás, an líon céanna is a bhí ann sa bhliain 2011. Mar a tharla anuraidh, mhéadaigh líon na n-athbhreithnithe de chineál níos casta agus níos fadálaí sa bhliain 2012, go háirithe na hathbhreithnithe a bhí bainteach le faisnéis neamhphearsanta. Ag deireadh mhí na Nollag 2012, bhí 202 cás á iniúchadh ag m’Oifig, i gcomparáid le 166 ag deireadh 2011.

Socruithe agus aistarraingtí

Réitíodh nó aistarraingíodh 45% de na cásanna a cuireadh isteach chuig m’Oifig arna n-athbhreithniú sa bhliain 2012 (an figiúr a bhí ann do 2011 ná 56%).

Baineadh réiteach amach i 20% de na cásanna a cuireadh i gcrích i rith na bliana, agus aistarraingíodh 25% de na hiarratais. Tá tuilleadh ráite agam ar chásanna réitithe i gCaibidil 2 den Tuarascáil seo.

Sa chás go n-aistarraingítear iarratas, d’fhéadfadh go dtarlódh seo de bharr mionphlé idir an t-iarratasóir agus ball de m’fhoireann, agus go minic de bharr míniú níos soiléire a sholáthar mar gheall ar chinneadh an chomhlachta phoiblí.

Próifíl aoise na gcásanna a dúnadh le OCF

Age profile of cases closed by OIC

I ngach aon Tuarascáil Bhliantúil, tagraím do phróifíl aoise na gcásanna agus is fiú suntas an próifíle sin a nótáil toisc go bhfuil sé bainteach le 2012.

Léiríonn an tábla thuas laghdú suntasach i líon na gcásanna curtha i gcrích ag m’Oifig laistigh de thréimhse ceithre mhí. Tá an-díomá orm go bhfuil an ráta críochnaithe laistigh den tréimhse ceithre mhí sin tar éis laghdú chomh mór sin. Mar sin féin, as na 200 cás athbhreithnithe sa bhliain 2012, cuireadh i gcrích 62% laistigh de bhliain amháin, feabhas anmhór ar 2011 nuair nár cuireadh i gcrích ach 44% de na cásanna laistigh de bhliain.

Ní mian liom beag is fiú a dhéanamh den tionchar ar na hiarratasóirí a bhí ag an am a thóg sé ar m’Oifig cásanna a chur i gcrích. É sin ráite, ní mór a nótáil go bhfuil m’Oifig ag déanamh cinntí níos foirmiúla, níos ceangailtí ar athbhreithnithe ná mar a rinneadh i mblianta roimhe. Sa bhliain 2011, tháinig cinneadh ó m’Oifig i gcás 22% de gach iarratas athbhreithnithe, ach sa bhliain 2012 an líon cásanna a cuireadh i gcrích trí mheán cinneadh foirmiúil ná 52%. Cé go ndéanaim trácht ar ualach oibre na hOifige i gcaibidil 2, is fiú a nótáil fós féin go bhfuiltear ag leanúint ar aghaidh le hiarrachtaí chun an t-am a ghlacann sé gach iarratas a athbhreithniú a laghdú.

Próifíl aoise na gcásanna idir lámha ag deireadh 2012 ag OCF

Age profile of cases on hand in OIC at end 2012

Ag deireadh 2011, bhí 76 cás idir lámha a bhí níos sine ná 1 bhliain d’aois. Ag deireadh 2012, cé go bhfuil líon na gcásanna idir lámha tar éis méadú beagnach 22%, tá líon na gcásanna idir lámha atá níos sine ná 1 bhliain d’aois tar éis titim go 29. Léiríonn seo aidhm shonrach dírithe ar chásanna atá níos sine a réiteach.

Miondealú ar iarratais a glacadh lena n-athbhreithniú de réir comhlacht poiblí le OCF

Breakdown by public body of applications for review accepted by OIC

Miondealú cásanna FSS a glacadh le OCF

Breakdown of HSE cases accepted by OIC

Léiríonn na léaráidí thuas miondealú in de réir comhlachta phoiblí de chásanna ar ghlac m’Oifig athbhreithniú a dhéanamh orthu le linn 2012. As gach cás a athbhreithníodh sa bhliain 2012, bhí 69 nó 29% bainteach le FSS. Is méadú uimhriúil é seo ach laghdú céatadáin i gcásanna FSS ar glacadh leo sa bhliain 2011. Tá an Roinn Talmhaíochta, Bia agus Mara agus Oifig na gCoimisinéirí Ioncaim tar éis méaduithe suntasacha a thaifeadadh in iarratais chuig m’Oifig i rith na bliana.

Tagann ‘Comhlachtaí Eile’ go 43% de gach iarratas athbhreithnithe sa bhliain 2012 agus is ionann sin agus 65 comhlacht poiblí. Cé nach bhfuil aon athrú ann ó thaobh céatadáin de sa bhliain 2012 i gcomparáid leis an bhfigiúr ó 2011, ní raibh i gceist leis na ‘comhlachtaí eile’ sa bhliain 2011 ach 50 comhlacht poiblí.

Léiríonn an dara léaráid miondealú de na 69 iarratas a cuireadh chuig m’Oifig mar gheall ar FSS. Tharla méadú suntasach de bhreis is 70% in iarratais mar gheall ar FSS Náisiúnta, ó 26 sa bhliain 2011 go 45 sa bhliain 2012. Mar sin féin, bhí laghdú ann i ngach aon réime FSS eile sa bhliain 2012.

Diúltaithe measta

Forchuireann an tAcht um SF teorainneacha reachtúla ama ar chomhlachtaí poiblí do na céimeanna éagsúla a bhaineann le hiarratas SF. Go sonrach, ba chóir go n-eiseofaí cinneadh maidir le bun-iarratas laistigh de cheithre seachtaine, agus sa chás go mbíonn iarratas ann d’athbhreithniú inmheánach, ba chóir go n-eiseofaí cinneadh laistigh de thrí seachtaine i ndiaidh dúinn an t-iarratas a fháil. Ciallaíonn sárú na dteorainneacha ama seo (trí chinneadh gan a bheith déanta, nó cinneadh déanach ag an gcéim athbhreithnithe inmheánaigh) go bhfuil sé de cheart ag an iarratasóir glacadh leis mar dhiúltú rochtana measta. I ndiaidh diúltú measta ag an gcéim athbhreithnithe inmheánaigh, tá an t-iarratasóir i dteideal iarratas a chur isteach chuig m’Oifig le go ndéanfaí athbhreithniú.

Diúltaithe Measta 2008 - 2012

Deemed refusals 2008 - 2012

Léiríonn an chairt seo gur mhéadaigh diúltuithe measta sa bhliain 2012. Mar is léir, tá an méadú seo ar an dara ceann is airde do dhiúltuithe measta thar an tréimhse cúig bliana céanna. Seans go gceapfaí go bhfuil leibhéal na ndiúltuithe measta, mar chéatadán den líon iomlán iarratas déanta le comhlachtaí poiblí, íseal go maith. Mar a bhíonn le han-chuid staitisticí, áfach, tá tuilleadh sonraí suite laistigh. Déanann an figiúr thuas a thaifeadadh go raibh, as na 236 iarratas athbhreithnithe faighte ag m’Oifig sa bhliain 2012, 15% measta le bheith diúltaithe ag an gcéad chéim (an t-iarratas tosaigh ón iarratasóir ar an gcomhlacht poiblí), agus ag an dara chéim (an t-iarratas ar athbhreithniú inmheánach). Tá sonraí taifeadta ag m’Oifig chomh maith ar dhiúltuithe measta ag comhlachtaí poiblí ag an gcéad agus an dara chéim araon. Ar an mbonn sin, ní mór a nótáil gur thaifead m’Oifig, sa bhliain 2012, go raibh 52 (22%) iarratas athbhreithnithe measta a bheith diúltaithe ag an gcomhlacht poiblí ó cuireadh isteach an t-iarratas tosaigh. Ar shlí chosúil, rinneadh taifeadadh go raibh 55 (23%) de na hiarratas athbhreithnithe measta a bheith diúltaithe ag an gcomhlacht poiblí don athbhreithniú inmheánach.

Diúltaithe measta 2012

Deemed refusals 2012

Tharla sáruithe i gcás 18 gcomhlacht phoiblí sa bhliain 2012, thuas óna hocht sa bhliain 2011. Tá seo díomách agus tá an chuma air go léiríonn sé treocht ar ábhar buartha é nach bhfuil an cúram cuí á thabhairt do phróiseáil iarratas SF sa leithdháileadh acmhainní laistigh de chomhlachtaí poiblí.

Fiosruithe ginearálta chuig OCF

General enquiries to OIC

Sa bhliain 2012, mhéadaigh líon na bhfiosrúchán déanta le m’Oifig 53% go 1,262, comhdhéanta de 976 glao gutháin, 256 r-phost agus litir agus 30 duine a tháinig isteach go pearsanta. Ní bhaineann na fiosruithe ginearálta seo le haon athbhreithniú ar leith agus de ghnáth bíonn siad bainteach le m’Oifig mó mar gheall ar fheidhmiú an Achta um SF, chomh maith le hábhair lasmuigh de mo shainchúram mar Choimisinéir Faisnéise. Is dóchúil go bhfuil an t-ardú suntasach seo i bhfiosruithe ar m’Oifig bainteach leis an lag trá eacnamaíoch.

Táillí faighte ag OCF

Bíonn táillí iarratais d’iarratais SF ar leith i bhfeidhm sna cúinsí seo a leanas:

  • €15 d’iarratas SF ar chomhlacht poiblí (laghdaithe go €10 do shealbhóirí cártaí leighis agus a gcleithiúnaithe);
  • €75 d’iarratas ar chomhlacht poiblí d’athbhreithniú inmheánach ar chinneadh SF (laghdaithe go €25 do shealbhóirí cártaí leighis agus a gcleithiúnaithe);
  • €150 d’iarratas ar athbhreithniú ar chinneadh SF ag m’Oifig féin (laghdaithe go €50 do shealbhóirí cártaí leighis agus a gcleithiúnaithe); agus
  • €50 d’iarratas, ó thríú páirtí a bhfuil na taifid bainteach leo, ar athbhreithniú ag m’Oifig maidir le cinneadh SF chun rochtain leas an phobail a sholáthar do thaifid, i ndiaidh gnás comhairliúcháin alt 29.

Le linn 2012, fuair m’Oifig 116 iarratas athbhreithnithe inar íocadh táille. An méid iomlán de tháillí iarratais a fuair m’Oifig sa bhliain 2012 ná €14,625. Aisíocadh €6,750 le hiarratasóirí ar na cúiseanna seo a leanas:

  • €4,750 toisc go raibh na hiarratais atá i gceist neamhbhailí, aistarraingthe nó socraithe;
  • €1,650 toisc nach raibh an comhlacht poiblí tar éis cinneadh nó cinneadh athbhreithnithe inmheánaigh a eisiúint laistigh de na teorainneacha ama agus stádas ‘diúltú measta’ orthu dá bharr (tagraíonn alt 41 den Acht um SF dó) nach bhfuil táille iarratais ag baint leis;
  • Aisíocadh €350 le hiarratasóirí de bharr cásanna inar cuireadh cinntí ar neamhní, nó nuair nach raibh táille dlite.

Fógraí reachtúla

I bhformhór na gcásanna bíonn comhlachtaí poiblí an-chomhoibritheach ó thaobh faisnéis a sholáthar do m’Oifig atá bainteach le haighneachtaí, taifid atá faoi réir athbhreithnithe agus ráitis ar chúiseanna cinnidh. Is mór agam an leibhéal comhoibrithe seo. Cabhraíonn soláthar tráthúil na faisnéise a bhí á lorg le m’Oifig sa phróiseas cinnteoireachta. An comhthoradh ná, nuair a bhíonn moill ann i soláthar faisnéise do m’Oifig, go dtógann sé seal níos faide iniúchadh a dhéanamh ar an iarratas le haghaidh athbhreithnithe agus teacht ar chinneadh.

Tá forálacha ar leith san Acht um SF a bhaineann le soláthar taifead agus faisnéise do m’Oifig. Ina measc tá:

  • Alt 35 den Acht um SF a thugann an chumhacht dom ceann comhlachta poiblí a stiúradh nuair a cheapaim nach bhfuil na fáthanna a tugadh i ndáil le cinneadh imleor, chun a éileamh go soláthrófaí ráiteas iomlán ar na cúiseanna don iarratasóir ábhartha agus do m’Oifig agus
  • Alt 37 den Acht um SF a thugann an chumhacht dom éileamh go gcruthófaí faisnéis agus/nó taifid, agus dul go háitreabh ina bhfuil comhlacht poiblí chun críche teacht ar aon fhaisnéis a bheadh riachtanach le hathbhreithniú a reáchtáil.

Sa bhliain 2012, thug m’Oifig trí fhógra, faoi alt 37, maidir le dhá chomhlacht phoiblí nach raibh tar éis comhoibriú linn, i ndiaidh ghnátheisiúint chomhfhreagrais, agus dhá cheann díobh eisithe chuig an Ospidéal Náisiúnta Máithreachais agus ceann amháin chuig an gColáiste Ollscoile Baile Átha Cliath.

An tOspidéal Náisiúnta Máithreachais

Seoladh iarratas ríomhphoist do thaifid bainteach le hiarratas SF an iarratasóra chuig an ospidéal. Chuaigh dhá litir meabhrúcháin amach ina dhiaidh sin. Níor tháinig aon fhreagra, áfach, ón Ospidéal roimh na dátaí sonraithe. Dá bharr sin, d’eisigh m’Oifig fógra alt 37 chuig an Ospidéal Náisiúnta Máithreachais. D’fhreagair Aonad SF an ospidéil an fógra alt 37 agus fuarthas na taifid.

Eisíodh an dara fógra alt 37 chuig Máistir an Ospidéil Náisiúnta Máithreachais i gcúinsí comhchosúla. An athuair, chuaigh Aonad SF an ospidéil i dteagmháil le m’Oifig (maidir leis an dá fhógra alt 37) agus ina dhiaidh, fuarthas taifid.

An Coláiste Ollscoile Baile Átha Cliath

Rinneadh iarratas le hAonad SF an Choláiste aighneacht a chur isteach maidir le ráiteas cúiseanna faoi alt 18 de na hAchtanna um SF. D’iarr an Coláiste síneadh orainn don spriocdháta aighneachta tosaigh agus faomhadh dóibh é. Nuair nach bhfuarthas an taifead faoi theacht an spriocdháta nua, áfach, d’eisigh m’Oifig dhá litir meabhrúcháin chuig an gColáiste. Chuaigh Aonad SF an Choláiste i dteagmháil le m’Oifig agus d’admhaigh siad an mhoill i soláthar aighneachta. Eisíodh fógra alt 37 faoi dheireadh chuig Uachtarán an Choláiste, áfach, agus fuarthas aighneacht mí ina dhiaidh sin.

section 37 notices

Deimhnithe Reachtúla eisithe ag Airí/Ard-Rúnaithe

Thug an tAcht um SF (Leasú) 2003 forálacha isteach a luann go bhféadfaí taifid a bhaint ó raon an Achta um SF trí mheán deimhnithe ó Aire nó Ard-Rúnaí Roinne. Tá na forálacha ábhartha cuimsithe in ailt 19, 20 agus 25 den Acht um SF a luann gur ghá tuairisc a shonraíonn líon na ndeimhnithe dá leithéid a sheoladh chuig m’Oifig.

Alt 19

Is díolúine éigeantach é Alt 19 a thugann cosaint do thaifid atá bainteach leis an Rialtas nó leis an gComh-Aireacht. Leasaíodh an sainmhíniú ar Rialtas in Acht 2003 le go gcuimseodh sé coiste oifigeach ceaptha ag an Rialtas chun tuairisciú go díreach dó agus teistithe sa mhéid sin sa deimhniú scríofa ó Ard-Rúnaí an Rialtais.

Luaigh Ard-Rúnaí an Rialtais liom nár eisigh sé aon deimhniú alt 19 sa bhliain 2012.

Alt 20

Is díolúine lánroghnach é Alt 20 den Acht um SF a fhéadann cosaint a thabhairt do thaifid áirithe a bhaineann le próiseas breithnithe comhlachta phoiblí. I gcás na Roinne Stáit, féadann an tArd-Rúnaí deimhniú scríofa a eisiúint a shonraíonn go bhfuil taifead ar leith ina bhfuil ábhar a bhaineann le próiseas breithnithe na Roinne. Nuair a eisítear deimhniú dá leithéid, ní féidir an taifead a sonraíodh a scaoileadh faoin Acht um SF. Bíonn an díolúine éigeantach dá bharr sin. Cúlghairtear aon deimhniú dá leithéid in am trátha nuair a eisíonn an tArd-Rúnaí deimhniú scríofa.

I ndiaidh dom dul i gcomhar le gach Ard-Rúnaí, luadh le m’Oifig nár eisíodh aon deimhniú nua alt 20 le linn 2012.

Deirtear liom nach bhfuil deimhniú faoi alt 20 eisithe ag Ard-Rúnaí na Roinne Dlí agus Cirt, Comhionannais agus Athchóirithe Dlí a bhí (An Roinn Dlí agus Cirt agus Comhionannais anois) ar 11 Lúnasa 2006 agus tagartha dó i dTuarascálacha roimhe seo, cúlghairthe faoi mar a bheadh de réir fhorálacha alt 20(1A)(b). Dá bharr sin, tá sé i bhfeidhm go fóill. Tá cóip den fhógra ceangailte in Aguisín I.

Tá deimhniú faoi alt 20, eisithe ag Ard-Rúnaí na Roinne Cosanta ar 4 Márta 2009 i bhfeidhm go dtí 4 Márta 2013. Tá cóip den fhógra ceangailte in Aguisín I.

Alt 25

Nuair atá Aire sásta go bhfuil taifead ina thaifead díolmhaithe, de bhrí alt 23 (forfheidhmiú dlí agus sábháilteacht phoiblí), nó alt 24 (slándáil, cosaint agus caidreamh idirnáisiúnta) agus nuair atá an taifead ag leibhéal íogaireachta nó tromchúise imleor amhlaidh a dhéanamh, féadann an tAire sin, trí dheimhniú a eisiúint faoi alt 25(1), a fhógairt go mbeadh an taifead díolmhaithe ó fheidhmiú an Achta um SF. Gach bliain, caithfidh an tAire/na hAirí ábhartha tuairisc a sholáthar do m’Oifig maidir le líon na ndeimhnithe eisithe agus forálacha alt 23 nó alt 24 den Acht um SF a bhí i bhfeidhm ar an taifead/na taifid dhíolmhaithe. Bíonn orm cóip de thuarascáil dá leithéid a iarcheangal le mo Thuarascáil Bhliantúil don bhliain atá i gceist.

I ndiaidh dom dul i gcomhar le gach Ard-Rúnaí, cuireadh an Oifig agamsa ar an eolas maidir le deimhnithe eisithe faoi Alt 25 de na hAchtanna um Shaoráil Faisnéise, 1997 agus 2003.

Bhí sé dheimhniú alt 25 i bhfeidhm bainteach leis an Roinn Dlí & Cirt agus Comhionannais ar 31 Nollaig 2012, agus rinne an tAire trí cinn acu a athnuachan i míonna Feabhra, Márta agus na Samhna 2012. Tá cóip den fhógra ón Ard-Rúnaí iniata in Aguisín I sa Tuarascáil seo. Beidh athbhreithniú le déanamh ar na deimhnithe eisithe thuas faoi alt 25(7) den Acht um Shaoráil Faisnéise i 2014.

Bhí trí dheimhniú alt 25 i bhfeidhm maidir leis an Roinn Gnóthaí Eachtracha agus Trádála ar 31 Nollaig 2012. Tá cóip den fhógra ón Ard-Rúnaí ceangailte in Aguisín I den Tuarascáil seo. Beidh athbhreithniú le déanamh ar na deimhnithe eisithe thuas faoi alt 25(7) den Acht um Shaoráil Faisnéise i 2014.

Fógraíodh dom i bhfoirm litreach dar dáta 21 Nollaig 2012 go raibh, de bhun alt 25(7) den Acht um SF, an Taoiseach, an tAire Caiteachais Phoiblí agus Athchóirithe agus an tAire Post, Fiontar agus Nuálaíochta, i ndiaidh dóibh athbhreithniú a dhéanamh ar an 12 dheimhniú a bhí i bhfeidhm don tréimhse dar chríoch Deireadh Fómhair 2012, sásta nach raibh gá cúlghairm a lorg ar aon cheann de na 12 dheimhniú ábhartha. Tá cóip den fhógra ceangailte agam in Aguisín II den Tuarascáil seo.

Achomhairc chuig na Cúirteanna

Níor tharla aon bhreithiúnais sa Chúirt Uachtarach nó san Ard-Chúirt sa bhliain 2012 maidir le cinntí m’Oifige.

Féadann páirtí d’athbhreithniú, nó aon duine eile a bhfuil tionchar ag cinneadh ó m’Oifig orthu, achomharc a dhéanamh leis an Ard-Chúirt ar phointe dlí. I ndiaidh leasú an Achta um SF sa bhliain 2003, féadfar cinneadh na hArd-Chúirte a achomharc chuig an gCúirt Uachtarach.

Suíomhanna Gréasáin

Is cúis áthais dom a lua go bhfuil dealramh nua ar shuíomhanna gréasáin an Choimisinéara Faisnéise. Le linn 2012, tionóladh Grúpa Athbhreithnithe Gréasáin chun machnamh a dhéanamh ar, i measc ábhar eile, conas mar atá daoine ag úsáid na suíomhanna gréasáin. Tá ag éirí go maith leis na suíomhanna nua-dheartha agus is feabhas suntasach amháin é an áis chuardaigh do chinntí an Choimisinéara Faisnéise.

Cúrsaí Soláthair Foirne

Mar a bhí le blianta beaga anuas, ba bhliain dheacair í 2012 do m’fhoireann agus mo chomhghleacaithe agus, don athuair, ba mhaith liom fíorbhuíochas a ghabháil leo as a gcuid oibre déine agus tacaíochta i rith na bliana.

Ba mhaith liom buíochas a ghabháil, ach go háirithe, leis an iar-Ard-Stiúrthóir, Pat Whelan, a chuaigh ar scor i mí Feabhra 2012 agus Bernadette McNally, Ard-Stiúrthóir nua na hOifige. Guím gach rath ar Bernadette ina ról nua.

Ba mhaith liom buíochas a ghabháil chomh maith le m’Imscrúdaitheoirí Sinsearacha, Stephen Rafferty agus Elizabeth Dolan, as a gcuid oibre agus Melanie Campbell, Edmund McDaid agus foireann m’Oifige as a gcuid cabhrach in ullmhú na Tuarascála seo.

Bhí roinnt athruithe sa soláthar foirne i rith 2012.

Tá áthas orm fáilte a chur roimh na daoine seo a leanas agus iad san Oifig sa bhliain 2012, Derek Charles, Róisín Connolly, Rachel Dunn agus Anne Lyons, Imscrúdaitheoirí; agus Kathleen Smyth, Oifigeach Cléireachais.

Ba mhaith liom buíochas a ghabháil chomh maith le Denise Freeman, Marie O’Brien agus Colin Stokes a d’fhág an Oifig i rith na bliana. Is mór agam, agus táim fíorbhuíoch díobh as a gcuid oibre agus tiomantais, ní hé amháin sa bhliain 2012 ach sna blianta fada roimhe sular fhág siad an Oifig.

newspaper clippings